Silikon Vadisi Çin Yapay Zekası Konusunda Tamamen İkiye Bölündü
Milyarlarca dolar değerindeki dev yapay zeka “girişimleri” Çin yapay zekasına karşı tehlike çanları çalarken, daha küçük oyuncular tamamen farklı bir tutum sergiliyor.
Silikon Vadisi’nde, Çin yapımı yapay zeka araçlarının (özellikle de bazı ölçütlere göre en iyi ABD modelleriyle rekabet edebilen, hatta onları geride bırakabilen “açık ağırlıklı” yapay zeka sistemlerinin) yaygınlaşması üzerine devasa bir tartışma alevleniyor. Meslektaşım Hugo Lowell, Trump yönetiminin bu Çin modelleriyle nasıl başa çıkılacağına dair kendi içindeki tartışmaları yazmıştı. Vadideki yapay zeka şirketleri arasında ise bu konu çok daha kutuplaştırıcı bir hal alıyor.
Hem Washington D.C.‘de hem de Silikon Vadisi’nde en büyük endişelerden biri, daha az yetenekli bir yapay zeka modelinin daha güçlü bir modelin çıktıları üzerinde eğitildiği “damıtma” (distillation) işlemiyle ilgili. Haziran ayında Anthropic, Çinli teknoloji devi Alibaba’yı damıtma saldırıları yoluyla fikri mülkiyetini yasadışı yollarla çalmakla suçladı. Ardından bu hafta başlarında Beyaz Saray, Pekin merkezli Moonshot AI’ın Kimi K3 modelini Anthropic’in Fable 5 modelini damıtarak geliştirdiğine inandığını açıkladı.
Bir diğer büyük endişe ise Çin modellerinin ne kadar hızlı ortaya çıkıp yayıldığı. Açık ağırlıklı (open-weight) bir yapay zeka modelinin temel bileşenleri, kullanıcının ihtiyaçlarına uyacak şekilde ince ayar (fine-tuning) yapılabilmesi için herkese açık hale getirilir. Ancak bu modeller, Anthropic’in itibarını üzerine inşa ettiği türden güvenlik bariyerlerine (guardrails) sahip değildir.
Uluslararası ve Stratejik Araştırmalar Merkezi’nde (CSIS) yönetici yardımcısı ve veri uzmanı olan Yasir Atalan, açık ağırlıklı yapay zeka modellerinin asıl faydasının yayılma hızları olduğuna dikkat çekiyor. Atalan, bu modellerin “Hugging Face, GitHub, bulut sağlayıcıları, yerel dağıtımlar ve üçüncü taraf çıkarım platformları aracılığıyla” özellikle kolay bir şekilde yayılabileceğini yazıyor. Eğer Anthropic’seniz ve güvenliği odağa alarak kendi etrafınızda bir inanç kültü yaratmış, büyük, pahalı, tescilli modellerinize erişim için ücret talep ediyorsanız; bu durumu düzenlemek istemek için her türlü haklı nedeniniz var demektir.
Devler ve Küçük Girişimler Karşı Karşıya
Ancak OpenAI ve Anthropic gibi trilyon dolarlık devler olmayan bazı Silikon Vadisi girişimleri, ABD hükümetinin bu yapay zeka modellerine kısıtlamalar getirmesini kesinlikle istemiyor. Çarşamba günü, Little Tech Association (Küçük Teknoloji Derneği) adlı 200’den fazla girişimden oluşan bir grup, Başkan Donald Trump’ın bilim danışmanı Michael Kratsios ve ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick’e açık ağırlıklı yapay zeka modellerinin tamamen yasaklanmasına karşı lobi yapan bir mektup gönderdi. Aralarında ünlü girişim kuluçka merkezi YCombinator’ın da bulunduğu grup, belirli güvenlik önlemlerini desteklediklerini belirtse de Amerikalıların yurtdışındaki yapay zeka modellerine erişimini engellemenin ABD’li girişimleri zayıflatacağını ve yapay zeka devleri arasında bir tekel yaratacağını savundu.
Efsanevi teknoloji yatırımcısı ve Benchmark Capital’ın uzun süredir ortağı olan Bill Gurley, “serbest piyasanın işlemesine” izin verilmesi gerektiğini kamuoyu önünde savundu. Açık kaynaklı yazılımın kısa ve hoş bir tarihini sunan uzun bir blog yazısında Gurley, açık ağırlıklı modellerin teknolojiye bağımlı kalmayı (lock-in) önlediğini, gerçek akademik araştırmaları teşvik ettiğini ve sermaye kısıtlaması olan girişimler için kritik öneme sahip olduğunu vurguluyor.
Gurley, “Her yapay zeka girişimi, her solo geliştirici, yapay zeka altyapısı üzerine bir ürün inşa eden her iki kişilik ekip, uygun fiyatlarla iyi modellere erişime bağlıdır,” diyor.
All-In podcast sunucularından biri olan Chamath Palihapitiya, X üzerinden yaptığı paylaşımda, “Bir Çin öcüsü yaratarak sınır laboratuvarlarının (frontier labs) iş modelini koruması için ABD Hükümetini kandırmak bir hatadır… Bu, diğer herkesi satarak OpenAI ve Anthropic’e yatırım yapan 5.000 kişinin hissesini korumak anlamına gelir. Bu son derece aptalca bir karar olur,” diye yazdı. Podcast’teki partneri ve bir başka risk sermayedarı olan Jason Calacanis de ona katılarak, X’te uyarıcı sayıda ağlayarak gülen emoji eşliğinde “Trump Babacığım bizi koru!!!!” diye yazdı.
Kapitalizmin Mantığı: “Hızlı Hareket Et ve Kır”
Silikon Vadisi’nin en acımasız kapitalistlerinden bazılarının sergilediği bu duruş, ilk bakışta mantığa aykırı gelebilir. Yabancı bir düşmanın teknolojisinin ABD’de gelişmesine neden izin verilsin ki? Sanki ABD Yapay Zeka Dünya Kupası’nda 1-0 önde (biraz rahatsız edici bir üstünlük) ve kalabalık, rakip takımın serbest vuruş kullanması için tezahürat yapıyor.
Sebebi ise her zamanki gibi: Para. Bir bakıma açık ağırlıklı modeller, yeni mottoya “ve düzeltmek için bir neşter kullanın” gibi bir şey eklenirse, yapay zeka çağının “hızlı hareket et ve bir şeyleri kır” felsefesidir. Açık kaynaklı yazılımlara erişim, girişimlerin sürekli büyümesine (ölçeklenmesine) ve sonuçlarla daha sonra yüzleşmesine olanak tanır. Öte yandan, OpenAI, Anthropic, Google, Microsoft, Meta ve xAI gibi tescilli platformlar üreten yapay zeka laboratuvarları ve hiper ölçekleyiciler (hyperscalers), sistemleri korumalı ve baskın kaldığı sürece bu işten büyük fayda sağlayacaktır.
Bu şirketlerin hiçbirinin sormuyor gibi göründüğü asıl büyük soru ise, finansal geleceğini tamamen yapay zekanın ilerlemesine bağlamamış olan yüzde 99’luk kesime neyin en iyi hizmet edeceği. Anthropic CEO’su Dario Amodei, açık ağırlıklı Yüksek Dil Modellerinin (LLM) herkes tarafından indirilebileceği ve kötü niyetli amaçlara göre ayarlanabileceği için savunulamaz bir güvenlik riski oluşturduğu konusunda defalarca uyarıda bulundu.
Bu argümana itiraz etmek zor gibi görünebilir; ta ki son Hugging Face hacklenme olayı tam tersini gösterene kadar. Bir OpenAI modelinin karantinadan kaçıp açık kaynak platformuna sızmasının ardından Hugging Face, blogunda “Kendi adli bilişim çalışmalarımız, ilk denediğimiz barındırılan modellerin güvenlik bariyerleri (guardrails) tarafından engellendi,” diye yazdı. Şirket daha sonra tehdidi çözmeye yardımcı olması için Çinli bir açık ağırlıklı modele başvurdu.
ABD hükümetinin Çin açık ağırlıklı modellerini nasıl ele alacağına karar verirken tartması gereken çok şey var. Çok şükür ki bu yönetim hiçbir şekilde finansal güdülerle hareket ediyor gibi görünmüyor!
