Mastercard araştırması, 13 pazarda ankete katılan 13–18 yaş grubundaki gençlerin yüzde 79’unun son bir yılda ürün araştırmak için yapay zekâ kullandığını ortaya koydu. Ebeveynlerde bu oran yüzde 70 oldu. Toplam 26 bin kişinin katıldığı araştırmanın örnekleminde Türkiye yer almıyor.
Öne Çıkan Başlıklar & Özet:
- Aylık kullanım: Gençlerin yüzde 62’si, ebeveynlerin yüzde 49’u ürün araştırırken en az ayda bir yapay zekâdan yararlanıyor.
- Alışveriş asistanları: Gençlerin yüzde 61’i alışveriş sürecini üstlenen kapsamlı bir yapay zekâ asistanını kullanmaya en azından bir ölçüde yatkın olduğunu belirtiyor.
- Ödeme yetkisi: Rapor, kullanıcı adına işlem yapan yapay zekâ temsilcileri için harcama sınırları, kimlik doğrulama ve yeniden onay koşullarına dikkat çekiyor.
Mastercard’ın “Alışveriş ve Ödemelerin Geleceğine Kısa Bir Bakış” raporu, yapay zekânın ürün araştırmasından satın almaya uzanan süreçte üstlenebileceği rolleri ele alıyor. Rapor kapsamında 13 ila 18 yaş arasındaki gençler ve ebeveynlerinden oluşan 13 bin çiftle araştırma yapıldı.
Mastercard araştırması, aylık kullanım alışkanlıklarını ortaya koyuyor
Araştırmaya göre gençlerin yüzde 62’si ürün araştırırken en az ayda bir yapay zekâya başvuruyor. Ebeveynlerde ise bu oran yüzde 49 seviyesinde. Son bir yıldaki kullanımı gösteren yüzde 79 ve yüzde 70’lik oranlardan farklı olarak bu veriler, yapay zekânın hangi sıklıkla kullanıldığına odaklanıyor.
Gençlerin yüzde 61’i, alışveriş sürecini kendi adına yürütebilen kapsamlı bir yapay zekâ asistanını kullanmaya en azından bir ölçüde yatkın olduğunu ifade ediyor. Ebeveynlerin yüzde 67’si ise çocuklarının kuşağının yapay zekâyla alışverişte kendilerinden daha rahat olacağını düşünüyor.
Ürün araştırmasından satın almaya geçişte sınırları kullanıcı belirleyecek
Mastercard’ın araştırmaya ilişkin açıklamasında, yapay zekânın ürün bulma ve seçenekleri karşılaştırmanın ötesine geçerek kullanıcı adına işlem yapabildiği ticaret modeli ele alınıyor. Rapor, bu dönüşümü tüketicilerin alışveriş deneyimi, perakendecilerin müşterileriyle ilişkisi ve ödemeleri mümkün kılan güven altyapısı üzerinden inceliyor.
Örneğin bir yapay zekâ temsilcisi uçuş seçeneklerini karşılaştırabilir veya düzenli market alışverişi için sepet hazırlayabilir. Satın alma işlemini tamamlamasına izin verilip verilmeyeceği ise kullanıcının belirlediği yetkilere bağlı olacak.
Rapora göre bu deneyimin yaygınlaşması için temsilcinin kimin adına hareket ettiğinin doğrulanması, harcama sınırlarının açıkça tanımlanması ve kullanıcının hangi işlemlerde yeniden onay vereceğini belirleyebilmesi gerekiyor. Yanlış ya da beklenmedik bir işlem gerçekleştiğinde nasıl bir süreç izleneceği de kullanıcı açısından açık olmalı.
Perakendeciler için doğrulanabilir ürün bilgisi önem kazanıyor
Yapay zekâ temsilcilerinin tüketiciler adına seçenekleri değerlendirmesi, perakendecilerin sunduğu bilgilerin erişilebilirliğini de gündeme getiriyor. Rapora göre fiyat, stok, teslimat ve iade koşullarının bu temsilciler tarafından erişilebilir olması önem kazanıyor.
Ürün özellikleri ve sürdürülebilirlik gibi iddiaların da doğrulanabilir bilgilerle desteklenmesi gerekiyor. Böylece temsilcilerin seçenekleri değerlendirirken kullanacağı bilgilerin dayanağı açık hâle geliyor.
Mastercard, ödeme bilgilerinin korunmasının yanı sıra yapay zekâ temsilcisinin kimliğinin ve işlem yetkisinin doğrulanmasına dikkat çekiyor. Amaç, kullanıcı adına gerçekleştirilen işlemlerin önceden belirlenen sınırlar ve izinler içinde kalmasını sağlamak.
Araştırma 13 pazarı kapsıyor, Türkiye örneklemde bulunmuyor
Araştırma, Mastercard adına Opinium tarafından Haziran ve Temmuz 2026’da çevrim içi gerçekleştirildi. Çalışmaya 13 bin genç ve ebeveyn çiftinden oluşan toplam 26 bin kişi katıldı.
Örneklem; Bulgaristan, Çekya, Fransa, Almanya, İsrail, İtalya, Hollanda, Norveç, Polonya, Romanya, İspanya, İsveç ve Birleşik Krallık’ı kapsıyor. Türkiye araştırma örnekleminde yer almıyor. Bu nedenle açıklanan oranlar Türkiye’deki gençlerin veya ebeveynlerin kullanım oranları olarak değerlendirilmemeli.

