Bilim insanları, bir kişinin yalnızca düşündüğü cümleleri çözebilen yeni bir beyin-bilgisayar arayüzü (BCI) geliştirdi. Bu gelişme, felçli veya konuşma yetisini kaybetmiş kişilerin daha kolay ve doğal bir şekilde iletişim kurmasına yardımcı olabilir.
Stanford Üniversitesi’nden elektrik mühendisi Erin Kunz, “Bu, yalnızca konuşmayı düşündüğünüzde beyin aktivitesinin nasıl göründüğünü ilk kez anlamayı başardığımız bir çalışma,” dedi. Araştırma, 14 Ağustos 2025’te Cell dergisinde yayımlandı.
Nasıl çalışıyor?
Çalışmaya felç veya ALS (Amyotrofik Lateral Skleroz) nedeniyle konuşamayan dört kişi katıldı. Katılımcıların beyinlerine elektrotlar yerleştirildi ve yapay zekâ modelleri, yalnızca zihinden geçen “iç konuşmayı” çözmek üzere eğitildi. Sistem, katılımcıların aklından “konuştukları” cümleleri %74’e varan doğrulukla çözebildi.
Daha önceki birçok BCI, kullanıcının konuşmayı fiziksel olarak denemesi gerektiğinde çalışıyordu. Bu ise sınırlı kas kontrolüne sahip kişiler için yorucu olabiliyordu. Yeni sistem, konuşma çabası olmadan yalnızca düşünceleri okuyabiliyor.
Güvenlik ve etik endişeler
Araştırmacılar, özel düşüncelerin yanlışlıkla okunmasını önlemek için parola korumalı bir sistem geliştirdi. BCI, yalnızca katılımcı zihninden “chitty chitty bang bang” ifadesini söylediğinde iç konuşmayı çözmeye başlıyor. Ayrıca, iç konuşma ile konuşma girişimi beyin korteksinde benzer sinyaller üretse de iç konuşma daha zayıf sinyaller oluşturuyor. Bu fark, gelecekte BCI’ların istenmeyen düşünceleri göz ardı etmesine yardımcı olabilir.
Araştırma ne anlama geliyor?
BCI’lar, felçli kişilerin protezleri kontrol etmesine ya da iletişim kurmasına imkân tanıyor. Bu çalışma, konuşma BCI’larının bir gün akıcı ve doğal bir iletişim sağlayabileceğine dair umut veriyor.
Stanford’dan Frank Willett, “BCI’ların geleceği parlak görünüyor. Bu çalışma, konuşma BCI’larının bir gün doğal sohbet kadar akıcı iletişim sağlayabileceğine dair gerçek umut veriyor,” dedi.
Öne çıkan bulgular:
- Yeni sistem, yalnızca düşünülmüş cümleleri %74 doğrulukla çözebiliyor.
- İç konuşma ve konuşma girişimi beyin sinyallerinde benzer ama farklı izler bırakıyor.
- Parola korumalı yapı, istenmeyen düşüncelerin okunmasını önlüyor.
- İleride daha gelişmiş cihazlar, insanların hiç farkında olmadan düşündüğü cümleleri bile çözebilir.
