Uber Otonom Araç Stratejisi: Robotaksi Sınırlaması

Uber’in Otonom Araç Stratejisi: Sürücüsüz Devrimi Yavaşlatmak

Şirket, en az iki eyalette sürücüsüz araç geliştiricilerine karşı kendisine büyük bir avantaj sağlayabilecek bir politikayı uygulamaya koymaya çalışıyor. Şirket ise tekelleşmeye karşı savaştığını iddia ediyor.

On yıl önce, dönemin Şirketin CEO’su Travis Kalanick, otonom araçları (sürücüsüz arabalar) şirketin iş modeli için varoluşsal bir tehdit olarak gördüğünü söylemişti. Kalanick, Business Insider’a verdiği demeçte, “Bu geleceğin bir parçası olmazsak ne olur? Otonom teknolojisinin bir parçası olamazsak, gelecek bizi teğet geçer,” ifadelerini kullanmıştı.

Aradan geçen yıllarda Uber, kendi sürücüsüz araçlarını üretip işletmek yerine farklı bir otonom araç stratejisi benimsedi. Şirket, insanların insan veya robot tarafından kullanılan herhangi bir araca ulaşabileceği ana platform olmayı hedefliyor.

Şu anki CEO Dara Khosrowshahi, 2024 yılında yatırımcılara yaptığı açıklamada, “Dünya genelinde birçok otonom araç (AV) oyuncusu olacağını düşünüyoruz ve hepsi için başvurulacak ticari platform olmak istiyoruz,” demişti. O zamandan beri şirket; Waymo, Nuro, Baidu ve Volkswagen’in MOIA gibi dev robotaksi şirketleriyle 25’ten fazla anlaşma imzaladı.

Ancak WIRED tarafından incelenen belgelere göre, şirketin lobicileri bu stratejiyi yasal bir zorunluluk haline getirmek için kolları sıvadı. Şirket temsilcileri, yasa yapıcıları otonom araçların “hibrit ağlar” (insan sürücülerin robotlarla yan yana çalıştığı sistemler) üzerinde konuşlandırılması konusunda ikna etmeye çalışıyor.

New Jersey’deki Gizli Lobi Çalışmaları

New Jersey’de şirketi temsil eden bir lobici, bu stratejiyi bir adım daha ileri götürerek dikkat çekici bir yasa tasarısı taslağı dolaşıma soktu. Bu taslağa göre, eyalette sürücüsüz araç çağırma hizmeti sunan tüm platformların, yolculuklarının yüzde 85’ini insan sürücülerle gerçekleştirmesi zorunlu kılınıyor. Bu kısıtlama üç yıl boyunca geçerli olacak.

Bu yasa tasarısı kabul edilirse:

• Waymo, Zoox ve Tesla gibi sürücüsüz araç geliştiricilerinin eyalette kendi bağımsız araç çağırma uygulamalarını işletmeleri neredeyse imkansız hale gelecek.

• Bu devler, pazara girmek için Uber gibi yerleşik bir araç çağırma platformuyla ortaklık kurmaya zorlanacak.

• Şirketin pazardaki liderliği korunurken, rekabet ciddi şekilde kısıtlanmış olacak.

Eyalet Senatörü Andrew Zwicker’ın yasama yardımcısı Ayla Rios, bir Uber temsilcisinin bu teklifi senatöre sunduğunu doğruladı. Zwicker, New Jersey’de sürücüsüz araçların kamu yollarındaki kurallarını belirleyecek ilk yasa tasarısının sponsoru konumunda. Ancak Şirket lobicilerinin bağımsız robotaksi uygulamalarını kısıtlamaya yönelik bu önerisi, sonbaharda oylanması beklenen mevcut tasarıda henüz yer almıyor.

Önemli Detay: New Jersey’deki bu tasarı, Tesla’nın robotaksilerini doğrudan sınırlayan ilk yasa teklifi olma özelliğini taşıyor. Tasarı, otonom araçların yalnızca kameralarla değil (Tesla’nın kullandığı yöntem), birden fazla sensörle (LiDAR vb.) çalışmasını zorunlu kılıyor. Ayrıca, acil durumlarda müdahale için araçlarda direksiyon ve fren pedalı bulunmasını şart koşuyor; bu da Zoox gibi direksiyonsuz tasarlanan robotaksileri devre dışı bırakıyor.

Washington, DC’de “Hibrit Ağ” Savaşları

Waymo dahil otonom araç geliştiricilerinin robotaksi hizmetlerini başlatmak için aylardır büyük bir mücadele verdiği Washington, DC’de de benzer bir durum yaşanıyor. Şirket temsilcileri burada da “hibrit ağların” gelecekte zorunlu olmasını sağlamaya çalışıyor.

Nisan ayında belediye meclisi üyesi Charles Allen tarafından sunulan bir tasarı, sürücüsüz araçların belirli koşullar altında DC yollarına çıkmasına izin veriyor. WIRED’ın ulaştığı e-postalara göre, Uber lobicisi LáVita Gardner, tasarı sunulmadan önce Allen’ın personeline teşekkür ederek şunları yazdı:

“Hibrit ağlara izin verilmesi, hem teknolojiyi hem de insan sürücüleri destekleyen sorunsuz bir geçiş için kritik öneme sahip olacaktır.”

Şirketin Savunması: “Monopolleri Engellemeye Çalışıyoruz”

Şirket sözcüsü Noah Edwardsen, WIRED’a yaptığı yazılı açıklamada, otonom araç teknolojisinin genişlemesini desteklediklerini ancak AV sektörünün sunduğu politika önerilerinin “büyük ölçüde uygulanamaz” olduğunu savundu. Edwardsen, bu şirketlerin rakipleri dışarıda bırakarak tekel yaratmaya çalıştığını iddia etti.

• New Jersey Önerisi: İşçi sendikalarının otonom araç yasasına karşı çıkması nedeniyle “süreci hızlandırmak adına yapılmış bir uzlaşma teklifi” olarak nitelendirildi.

• Washington Önerisi: Sürücüsüz araç şirketlerinin kendi uygulamalarıyla tekelleşmesini önlemek ve Uber gibi platformların sisteme dahil olmasını güvence altına almak için yapıldığı belirtildi.

Waymo sözcüsü Ethan Teicher ise şirketin otonom araçları belirli ağ türleriyle sınırlandıran girişimleri desteklemediğini ve farklı ağ modellerinin bir arada çalışabilmesini istediklerini açıkladı.

Ortaklıktan Rekabete: Gerilen İlişkiler

Waymo ve Uber şu anda Atlanta ve Austin’de ortak çalışıyor ve Uber uygulaması üzerinden sürücüsüz Waymo araçları çağrılabiliyor. Ancak son aylarda bu ortaklığın arkasında ciddi bir gerilim olduğu dışarı sızdı.

Nisan ayında Uber CTO’su Praveen Neppalli, X (Twitter) hesabından bir Waymo aracının belediye otobüsüne çarpmaktan kıl payı kurtulduğu anları “korkutucu bir an” olarak paylaşmıştı. Ayrıca iki şirket, Phoenix’teki daha sınırlı olan pilot ortaklıklarını geçtiğimiz aylarda sonlandırdı.

Uber’in Geçmişteki Tutumu ve Büyük U-Dönüşü

Uber’in “temkinli olma” ve “insan sürücüleri koruma” odaklı bu yeni söylemi, geçmişiyle taban tabana zıt bir U-dönüşü anlamına geliyor. Şirket, ilk yıllarında yerel taksi düzenlemelerini hiçe sayması ve yasaları esnetmesiyle biliniyordu.

Uber COO’su Andrew Macdonald, geçtiğimiz aylarda yayınladığı bir LinkedIn gönderisinde geçmişteki bu hatalarını kabul ederek şu itirafta bulunmuştu:

“Toplumsal etkiler üzerine yeterince kafa yormadık veya dış dünyanın bu teknolojiyi nasıl algıladığını düşünmedik. Sonuçları iyi belgelendi: Yıllarca süren yasal savaşlar ve güven kaybına yol açan kurumsal bir kriz.”

Şimdi ise Uber, geçmişte karşı çıktığı düzenlemeleri bu kez rakiplerini yavaşlatmak ve kendi platformunu vazgeçilmez kılmak için bir silah olarak kullanıyor.